Nowa ja

Czytelnicy, którzy nie poznali jeszcze wysoko ocenianej, debiutanckiej powieści Kirstin Valdez Quade pod tytułem "Pięć ran", powinni czym prędzej uzupełnić swoje kolekcje książek o tę pozycję, by sprawdzić, czy rzeczywiście jest to lektura tak godna uwagi. Opowieść przedstawia losy szesnastoletniej Angel. Dziewczyna w zaawansowanej ciąży ucieka od matki do ukochanej babci Yolandy oraz ojca, który do tej pory był dla niej prawie jak nieznajomy. Trwa Wielki Tydzień, a wnuczka nie zdaje sobie sprawy, że czas babci pomału się kończy, gdyż choruje ona na złośliwego guza mózgu. Yolanda zamierza przekazać smutne wieści całej rodzinie przy świątecznym obiedzie, który planuje zorganizować po powrocie z wakacji w Las Vegas. Jak wszystkie te zmienne koleje losu wpłyną na relacje wewnątrz kilkupokoleniowej rodziny?

“Agonia. Lekarze i pacjenci w stanie krytycznym” to reportaż o absurdach toczących polską służbę zdrowia. Lekarze, ratownicy i personel medyczny opowiadają o tym, jak wygląda codzienna walka o ludzkie życie i jak bardzo system ją utrudnia. System ochrony zdrowia w Polsce kuleje, wiedzą o tym wszyscy. Jednak mało kto zdaje sobie sprawę z tego, jak bardzo. Z jednej strony ograniczone środki, z drugiej zaś ogromne potrzeby. Potrzeba personelu, sprzętu, leków. Ratowanie ludzkiego życia to ogromna odpowiedzialność. To praca pod nieustanną presją. A tymczasem co dostaje za nią ratownik medyczny? 2240,00 zł (dwa tysiące dwieście czterdzieści złotych, zero groszy). Oto wypłata za ponad 80 interwencji w miesiącu, w tym wyjazdy do czterech ciężkich wypadków samochodowych, pięć reanimacji i cztery osoby własnoręcznie skradzione śmierci. Paragon na ludzkie życie opiewa w Polsce na 14 złotych netto za godzinę. Na kartach tej książki ratownicy medyczni, lekarze, lekarze rezydenci, pielęgniarki, transplantolodzy, funkcjonariusze służby więziennej oraz sami pacjenci opowiadają o absurdach służby zdrowia. Mówią o realiach rodem z jakiegoś chorego filmu. Filmu, w którym przyszło im grać drugoplanową rolę. Bo rola pierwszoplanowa przypada tu systemowi. Dlatego bohaterowie “Agonii” oprócz tego, że codziennie ratują ludzkie życie, nieustannie starają się łatać systemowe luki. Robią to niekiedy naginając lub wręcz łamiąc obowiązujące zasady, ale prawda jest taka, że w tej walce priorytetem jest ludzkie życie.

W 1967 r. Roy Bates, emerytowany brytyjski oficer, zajął opuszczoną platformę przeciwlotniczą na wodach międzynarodowych, a następnie nazwał ją Sealandią i ogłosił się jej księciem. W 1996 r. artysta Lars Vilks nazwał skrawek szwedzkiego wybrzeża Ladonią, tworząc swoje państwo dzieło sztuki, którego hymnem jest odgłos kamienia wpadającego do wody. W 2013 r. pewna dziewczynka z Virginii, Emily, zapytała tatę, czy mogłaby zostać prawdziwą księżniczką. Pół roku później jej tata utworzył na pustyni Królestwo Północnego Sudanu, a swoją córkę uczynił księżniczką. W 2016 r. Mieszko Makowski założył Królestwo Kabuto. Jego terytorium mieści się na działce pod Radomiem. Król Mieszko był rozczarowany Polską, więc stworzył państwo, w którym wartością nadrzędną jest absolutna wolność. To tylko przykłady kilku mikronacji – współczesnych tworów parapaństwowych – i ich pomysłodawców opisanych w tej niezwykłej książce. Bohaterowie Macieja Grzenkowicza to zapaleńcy, idealiści, outsiderzy, którym obecna oferta państwowa nie odpowiada, dlatego tworzą swoje. Swoje tycipaństwa.

Ambitna i zapierająca dech w piersiach książka o niezwykłym krajobrazie podziemi. "Podziemie. Świat pod naszymi stopami" autorstwa Willa Hunta to książka będąca swego rodzaju dziennikiem z podróży i filozoficznymi meandrami. Podziemia pełne są katakumb, jaskiń, zapomnianych miast czy opuszczonych stacji metra. Świat pod naszymi stopami jest o wiele ciekawszy i zawiły, niż mogłoby się wydawać. Kiedy nastoletni Hunt odkrywa, iż pod jego domem mieści się opuszczony tunel, rodzi się w nim fascynacja do tych mrocznych i zapomnianych czeluści. Fascynacja, która przeradza się w obsesje. W pozytywnym znaczeniu, gdyż często to właśnie obsesja jest często motorem napędowym postępu i nauki. Książka ta to swoisty list miłosny autora, którego adresatem jest wszystko, co czai się pod powierzchnią. Hunt podczas swych podróży spotyka innych, podobnych sobie zapaleńców. Spędza kilka dni w paryskich katakumbach, gdzie ze zdumieniem odkrywa, iż te są nie tylko miejscem wiecznego spoczynku, lecz także zakazanych imprez. W Australii trafia na pustkowie, gdzie wraz z pewną rodziną Aborygenów schodzi do mającej ponad 35 tysięcy lat kopalni. Wraz z naukowcami z NASA bierze udział w badaniach kilometr pod łańcuchem górskim Black Hills.

Szesnastoletni Borys Orkan cierpi na depresję. Środowisko, w którym żyje, dostarcza chłopcu wiele miłości i cierpienia - jak to w życiu. Choroba sprawia, że chłopiec zaczyna widzieć swoje życie jedynie jako pasmo niekończącej się udręki. Samobójcza śmierć sąsiada i toksyczna znajomość z poznanym na oddziale psychiatrycznym Miszą prowadzą Borysa do fascynacji samobójstwem. Otoczony rodziną, znajomymi i serdeczną miłością dziewczyny, Borys odpycha wszystkich i z wolna pogrąża się w samotności. Udręczony chorobą, nie widzi już dla siebie wyjścia...

Jak długo będzie trwać życie dziecka, które właśnie się urodziło? Kim jesteśmy, gdy wybija nasza godzina? Kto będzie odczuwał po nas żałobę? Jenny Erpenbeck zabiera nas ze sobą w podróż przez te wszystkie życia, które mogą się zawierać w jednym istnieniu. Autorka rzuca wnikliwe spojrzenie na rozwidlenia, na których rozstrzygają się sprawy zasadnicze. Główna bohaterka jej powieści umiera jako dziecko. A może jednak nie? Umiera jako młoda zakochana kobieta. A może jednak nie? Umiera jako osoba zdradzona. Jako powszechnie szanowana. Jako przez wszystkich zapomniana. A może jednak nie? Jenny Erpenbeck sugestywnie i z wielką maestrią opowiada o tym, jak to, co nazywamy „losem”, okazuje się niepojętym zbiegiem historii i kultury, rodzinnych i osobistych uwikłań. Ale przy tym wszystkim przypadek „siedzi w swej żelaznej izbie i rachuje”. Jest w tym mnóstwo poezji, ale ani śladu patosu; ogromny kunszt dramaturgiczny i poetycka pewność, że wystarczy zmienić jeden jedyny szczegół, by wszystko się całkowicie zmieniło. „KulturSPIEGEL” , Sonja Hartwig