Tajemnica Jareda Straya

Inspirowana prawdziwymi zdarzeniami opowieść o makabrycznej zbrodni, o której Ernest Hemingway napisał: „To najciekawsza z ludzkich historii. To jest prawdziwe. Ten proces zawiera wszystko, czego domaga się społeczeństwo”. Eva – młoda, ciężarna kobieta, żona Adama, znanego neurochirurga, członka zamożnego lekarskiego klanu należącego do elity miasteczka, zostaje zamordowana. Zabójstwo miało miejsce w 1954 roku w Bay Village w Ohio, a jego okoliczności do dziś pozostają niewyjaśnione. Budząca szereg kontrowersji, ciągnąca się przez ponad sześćdziesiąt lat sprawa pogrążyła całą okolicę w mroku, kładąc się cieniem na losach każdego, kto miał styczność z ofiarą. Powieściowej rekonstrukcji zbrodni, opowiadanej z perspektywy czasu, towarzyszą pytania o zło, dobro i naturę człowieka. Wszyscy jesteśmy mordercami w świecie, w którym łotrostwo jest cnotą, a przemoc jest prawem.

Socjalizm był najambitniejszą próbą, jaką podjął człowiek, by zastąpić religię doktryną powołującą się na podstawy ?naukowe?. Każde fiasko w wysiłkach stworzenia społeczeństwa dobrobytu lub wychowania ?Nowego Człowieka? inspirowało kolejne poszukiwania drogi do ziemi obiecanej: rewolucję, komuny, socjaldemokrację, komunizm, faszyzm, socjalizm arabski, socjalizm afrykański. Żadna z tych dróg nie okazała się skuteczna, a niektóre pochłonęły oszałamiające żniwo istnień ludzkich. Wreszcie, po dwóch wiekach pobożnych życzeń i gorzkich rozczarowań, socjalizm implodował wśród dekadenckiego dramatu upadających murów i walących się reżimów. Był to zdumiewający finał, lecz później działy się rzeczy nie mniej zdumiewające. Po kilkudziesięcioletniej przerwie odezwały się nowe głosy, jakby nieświadome tego wszystkiego, co było przed nimi, nawołując, aby spróbować na nowo. Joshua Muravchik podąża śladem pościgu za tym widmem, przedstawiając szkice biograficzne myślicieli i przywódców, którzy rozwinęli teorię...

Co zrobisz, gdy przepowiednie sprzed lat zaczną się spełniać i przybiorą postać domagających się ciągłej uwagi dziwaków? Oni chcą się przed Tobą popisać, co Ty na to? Młode małżeństwo zatrudnia opiekunkę do dziecka: atrakcyjną, choć nieco ekscentryczną Karolinę. Wkrótce potem matka dziecka umiera. Sekcja zwłok ujawnia, że została zamordowana, a poszlaki wskazują na nianię. Do akcji wkracza Roswita Rein, znana ze Wściekłej skóry detektywka amatorka, która zdążyła zaprzyjaźnić się z dziewczyną i nie wierzy w jej winę. Równolegle mordercy szuka chora na schizofrenię Ema, szwagierka ofiary, której notorycznie ukazuje się banda wszelkiej maści odmieńców, nazywających siebie Pstrągami. To oni pomagają jej rozwikłać zagadkę, ale w zamian za to proszą ją, aby stała się ich pośredniczką w pogoni za Agnes. Atmosfera powieści zbliża się chwilami do filmu Wima Wendersa The Million Dollar Hotel. Jej istotą jest wyalienowanie, jakiemu często podlegają ludzie mający problemy z przystosowaniem się do życia społecznego: artyści, indywidualiści, poeci. Stawia pytania: Jak radzić sobie z własną odmiennością, chorobą, brzydotą? Czy od razu trzeba skakać z dachu? A może lepiej poszukać ludzi podobnie myślących i stworzyć własne państwo na krańcu świata? Nieważne gdzie, ważne z kim.