Żelazne zasady

„Najpierw potyka się z infamisem. Potem z okrutnym Diabłem Stadnickim ma sprawę. Uśmierza zabijaków, łowi opryszków, karze morderców, zmaga się z bezprawiem, nadużyciami, występuje przeciw krzywdzie. Zwycięża i ponosi klęski, pada na duchu, nieraz przywiedziony jest do rozpaczy. Czasem odgrywa rolę pierwszorzędną, czasem pojawia się tylko na chwilę, by potem znowu ukryć się w cieniu. Oto mój bohater: Piotr Wolski, starościc…”. – Józef Hen Czy XVII-wieczna Rzeczpospolita była sprawiedliwa? Czy szlachta na swoich włościach mogła czynić, co jej się podoba? Jak działało prawo za Zygmunta III Wazy, kto bronił słabszych? Piękne, pełne wyobraźni opowiadania awanturnicze – wzięte z prawdziwych historii spisanych w ówczesnych aktach sądowych – o jurydycznym starościcu Wolskim, które oprócz jego przygód i zmagania się ze złem dają nam całkiem poważny ogląd życia społecznego i prawnego wieku XVII.

Ostatnia część czterotomowej opowieści o mieszkańcach Gradowa, ich radościach i smutkach, niespełnionych marzeniach i zawiedzionych nadziejach, rodzących się lub gasnących uczuciach, o na pozór spokojnym, zwyczajnym życiu, które w rzeczywistości wcale takie nie jest. Przerażony wizją utraty żony Marcin Guzik wyrusza w długą podróż za Lukrecją. Skłócona z rodzicami Julia wyprowadza się z domu, by rozpocząć samodzielne dorosłe życie, lecz nieustannie prześladuje ją pech. Na Jagodę Maciejkę spada kolejne nieszczęście, z którym młoda wdowa nie potrafi sama sobie poradzić. Pomaga jej Michał Funcia. Wójt Gradowa od lat jest wierny swej młodzieńczej miłości i korzystając z dobrych rad mądrej babci postanawia sprawdzić się w nowej roli. Jarek Pokora staje się ofiarą spisku, a przyszłość gradowskiej biblioteki znów jawi się pod znakiem zapytania. Na cmentarzu pojawia się ktoś, komu stara kościelna oddaje cenny sznur do opuszczania trumien. Czy Marcin odzyska miłość Lukrecji? Kto uwolni Julię od pecha? Jak potoczą się dalsze losy Jagody i Michała? I czy biblioteka przetrwa kolejne zawirowania, a pani Blanż zakończy wreszcie swą długoletnią misję?