Topaz

Przed ssakami były dinozaury, a przed dinozaurami - głowonogi. Głowonogi rządzą! Pierwsze w historii Ziemi prawdziwie istotne zwierzęta, są nadal wśród nas. Ich fascynujące drzewo genealogiczne obejmuje między innymi kałamarnice, ośmiornice czy łodziki. Były wynalazcami pływania i panowały w morzach przez miliony lat. Ale kiedy u ryb wyewoluowały szczęki, głowonogi musiały zacząć się bronić (albo zostać zjedzone). U niektórych pojawiły się kolce, inne porzuciły muszle, otwierając niezmierzone bogactwo innowacji: mistrzowskiego kamuflażu, napędu odrzutowego wspomaganego płetwami i wspaniałej inteligencji, której jeszcze nie potrafimy dokładnie zmierzyć. W "Monarchach mórz" biolog morska Danna Staaf opowiada o tym, jak te niezwykłe stworzenia rządziły w głębinach i dlaczego nadal pozostają przedmiotem naszego podziwu. Ta wciągająca książka ma szansę zrobić dla głowonogów to, co paleontolodzy w latach sześćdziesiątych zrobili dla dinozaurów - pokazać, jak bardzo są wyjątkowe i fascynujące. Danna Staaf zdobyła doktorat w dziedzinie biologii bezkręgowców na Uniwersytecie Stanforda, od lat zajmuje się badaniem głowonogów. Jej artykuły poświęcone biologii morskiej publikowane były między innymi w "Science", a wyniki badań - w "Journal of Experimental Biology", a także w licznych podręcznikach.

Teodor Okrutny po piętnastu latach wraca do znienawidzonego Skraju. Musi się zmierzyć z trudną przeszłością i zbrodniami, które nie powinny ujrzeć światła dziennego. Okazuje się, że ktoś odnalazł ciała dawno zapomnianych osób, a świadkowie giną w niewyjaśnionych okolicznościach. Skraj jest miejscowością, do której się nie wraca. Albo tutaj się rodzisz i tutaj umierasz, albo w przebłysku samoświadomości uciekasz, a rodzina i znajomi z dnia na dzień o tobie zapominają. Aspirant Teodor Okrutny miał nadzieję, że już zawsze będzie należeć do tej drugiej grupy. Okazuje się jednak, że musi wrócić, chociaż nie podoba się to nie tylko jemu, ale też nienawidzącej go społeczności. Do kogo należy odnaleziony w lesie fragment ciała? Dlaczego po zabezpieczeniu go komendant posterunku zaginął, a pod lasem została zamordowana przypadkowa osoba? Teodor Okrutny obawia się, że ktoś poznał jego sekret sprzed lat. Tym bardziej, że mogą się z nimi łączyć sprawy, przez które ucierpią kolejne osoby.

Kasze. Zapomniane, odkąd ziemniaki zawładnęły naszymi stołami. A to one od wieków były podstawą w kuchni wszystkich grup społecznych. W ozdobnej zastawie pojawiały się na królewskich i książęcych stołach. W glinianych misach w chłopskich izbach. Odkryjcie, jak smaży się kresowe pymchy, piecze pieróg biłgorajski i podkarpackie huski. Poznajcie najlepszy makowiec z kaszą manną z Podkarpacia i słynną fifkę, czyli zupę łódzkich tkaczy. Sprawdźcie, czym różni się smak krupniku kujawskiego od krupniku na wędzonych śliwkach. W jaki sposób na Dolny Śląsk, Śląsk Opolski i Ziemię Lubuską trafiła kasza kukurydziana i co z tym wspólnego mieli górale czadeccy. Dlaczego królowa Anna Jagiellonka kazała sprowadzać do Warszawy kaszę z Radomska oraz jakie przysmaki królowały w domach mieszczan w Warszawie czy Krakowie w dwudziestoleciu międzywojennym. Poznajcie roślinne wersje wielu regionalnych przysmaków: grysikowca, siekańców, izbickich golasów, szydłowieckich kaloszy, podkarpackich granatów, zawijoków janowickich, kresowej kuleszy i jacznika czy panirochów.

Nowa książka autorki słynnego bloga AmMniam! Kulinarna podróż pełna pysznych i zaskakujących połączeń. Znajdziecie tu dania, które możecie przygotować zarówno dla siebie, jak i zaserwować gościom na wiele różnych sposobów: na niedzielny obiad, urodziny czy wystawną uroczystość. Menu jak w restauracji - są przystawki, zupy, dania główne i desery. A także mnóstwo wskazówek i propozycji, jak dania można modyfikować, inaczej podać czy wykorzystać w innej potrawie. Dzięki temu aż chce się eksperymentować. Na przystawkę Magda Gembacka proponuje smażone pomidory w panierce panko-migdałowej, frytki z bakłażana lub pieczoną dynię z papryką, cebulą i orzechami. Zupy? Na przykład szparagowo-ciecierzycowa, chłodnik z pieczonych buraków i wiśni albo zupa wielowarzywna z dynią i kurkami. Dania główne to feeria smaków: pieczona młoda kapusta z pikantnym sosem pomidorowo-fasolowym, pierogi z grzybami i kiszonymi burakami lub lasagne dyniowo-soczewicowa z grzybowym beszamelem. Są też desery: tort bazyliowo-szpinakowy z truskawkami, zebra sezamowo-czekoladowa, a także mus z gruszek duszonych w winie z waniliowym budyniem. Dla każdego niebo w gębie.

W trakcie dwóch miesięcy 1944 roku zawarto kilkaset małżeństw, a mniej formalne związki we wszelkich możliwych konfiguracjach tworzyły się rozpadały każdego dnia. Praktycznie codziennie odbywały się koncerty, często w działających kawiarniach, a informowały o nich zgrabnie wykonane plakaty. W kinie pokazywano premierowe filmy, w radiu nadawano gorące newsy i przedwojenne szlagiery, a jeśli chodzi o prasę - konkurowało ze sobą kilkadziesiąt tytułów. Nie zapomniano nawet o pisemkach dla dzieci, podobnie zresztą jak o teatrach lalkowych. Bardzo sprawnie działała poczta, a komunikację zapewniły kilometry nowych ulic z odpowiednią sygnalizacją. Była też policja i sądy, ponieważ nie zabrakło, jak to w milionowym mieście, przestępczości. Wbrew pozorom zupełnie nieźle radziła sobie nawet warszawska roślinność - choć istotnie nie miała łatwego zadania. Ta książka to opowieść również o niej, podobnie jak o zwierzętach, a nawet o Wiśle. To opowieść o Życiu w sytuacji ekstremalnej, bo w Powstaniu Warszawskim nie tylko walczono i umierano, ale przede wszystkim starano się właśnie żyć. Nie wszędzie się dało, a tam gdzie jednak się dało, to zazwyczaj jednak tylko przez jakiś czas. A jednak próbowano. Gdzie tylko pojawił się najmniejszy wentyl wolności, odradzało się normalne życie. "W sierpniu, w naszej szczęśliwej dzielnicy było wszystko: biało-czerwone flagi, gazeta >Barykady Powiśla<, odezwy porozklejane na murach, komitet samoobrony (). Łapaliśmy audycje powstańczego radia. Zachłystywaliśmy się wolnością. Było, powtarzam, wszystko. A skoro tak, to musiał być i teatr" - wspominała Krystyna Berwińska, która właśnie na Powiślu współtworzyła w tych dniach teatrzyk "Kukiełki pod Barykadą". Powstanie nie było martyrologicznym capstrzykiem, staniem na baczność i recytowaniem "Roty" - choć bardzo się o to starano. Było przede wszystkim wielką eksplozją witalnej siły ówczesnych dwudziestolatków. A tego na szczęście nigdy, nigdzie i nikomu nie udało się do końca kontrolować.

W 1761 roku młody Nicolas Le Floch opuszcza rodzinną Bretanię i wstępuje do służby u pana de Sartine’a, szefa policji odpowiedzialnego za prowadzenie tajnych misji zleconych przez króla Ludwika XV. Gdy Nicolas zostaje jednym ze szpiegów, szybko poznaje ludzkie okrucieństwo i brutalne spiski. W Paryżu wszystko kręci się bowiem wokół nielegalnego hazardu, rozpusty i kradzieży..

Jak zaspokoić zapotrzebowanie organizmu na białko po wykreśleniu mięsa z diety? Jest to szczególnie istotne przy aktywnym trybie życia. Na szczęście rośliny dostarczają wszystko, co jest niezbędne do życia. Dieta wegetariańska i wegańska są coraz popularniejsze wśród ludzi chcących prowadzić zdrowy tryb życia. Niektórzy rezygnują z mięsa i produktów odzwierzęcych ze względów zdrowotnych, a inni z powodów ideologicznych. Sposób hodowli i uboju zwierząt – zarówno tych dzikich jak i hodowlanych – potrafi zniechęcić nawet największych wielbicieli mięsa. Niezależnie od czynnika mobilizującego do zmiany trybu życia, ważne jest, aby zdawać sobie sprawę z potrzeb organizmu, który wymaga odpowiednich ilości białka. Na szczęście wszystko, co jest potrzebne do sprawnego funkcjonowania ludzkiego organizmu i prowadzenia zdrowego trybu życia, zawarte jest w samych roślinach. Wystarczy odpowiednio komponować posiłki z owoców, warzyw i innych produktów pochodzenia roślinnego, aby dostarczyć właściwe ilości węglowodanów, witamin, białek i innych składników odżywczych, unikając tym samym ryzyka wielu chorób, na które jesteśmy narażeni przy diecie mięsnej. Therese Elquist w swoim poradniku "Zdrowe zielone proteiny" przedstawiła niezbędną wiedzę, która pomoże w życiu bez mięsa. Wbrew pozorom mięso nie jest potrzebne ludzkiemu organizmowi. Częste jedzenie produktów odzwierzęcych jest dość świeżym pomysłem, nastawionym na zyski materialne, a według autorki jest też uzależniające. W poradniku podane są najważniejsze informacje o ilości protein, których potrzebuje organizm do sprawnego i zdrowego funkcjonowania. Wymienione są też najlepsze źródła niezbędnych witamin i białek, a także zawarte są podpowiedzi odnośnie do przygotowywania wegetariańskich i wegańskich posiłków. Therese Elquist uzupełniła książkę o 60 autorskich przepisów, które urozmaicą dietę, a przy tym zaspokoją każde, nawet najwybredniejsze podniebienie. Stosując się do informacji zawartych w poradniku, ochota na spożywanie mięsa przejdzie samoistnie, ponieważ organizm otrzyma wszystko, czego potrzebuje i nie będzie upominać się o uzupełnienie niedoboru protein.

Jeśli zachwycasz się popularnym ostatnio serialem, a nie znasz książki - musisz to koniecznie nadrobić! "Dewajtis" to klasyka literatury, którą zdecydowanie warto poznać. Przenosimy się na Żmudź w końcu XIX wieku. Młody Żmudzin, Marek Czertwan, po śmierci ojca musi zająć się majątkiem Poświcie, który należał do jego zaginionego przyjaciela. Chciałby usamodzielnić się i pójść własną drogą, jednak wrodzone poczucie obowiązku nie pozwala mu na to. Jedyne ukojenie znajduje przebywając przy starym dębie - tytułowym Dewajtisie. Gdy wreszcie zaczyna mieć szansę na szczęśliwe życie, zakochując się w młodej Irenie, duma i lęk przed osądem innych nie pozwala mu na okazanie uczuć. Rodziewiczówna, pisarka kontrowersyjna jak na swoje czasy, stworzyła piękną, pozytywistyczną powieść, w której pokazuje XIX-wieczny etos pracy u podstaw. Jednocześnie jednak nie stroni od ukazania negatywnych cech ziemiaństwa polskiego w czasach zaborów. W powieść wpleciony jest też element baśniowy, którego symbolem jest stary dąb.