Kryształowe motyle

Ostatnia część czterotomowej opowieści o mieszkańcach Gradowa, ich radościach i smutkach, niespełnionych marzeniach i zawiedzionych nadziejach, rodzących się lub gasnących uczuciach, o na pozór spokojnym, zwyczajnym życiu, które w rzeczywistości wcale takie nie jest. Przerażony wizją utraty żony Marcin Guzik wyrusza w długą podróż za Lukrecją. Skłócona z rodzicami Julia wyprowadza się z domu, by rozpocząć samodzielne dorosłe życie, lecz nieustannie prześladuje ją pech. Na Jagodę Maciejkę spada kolejne nieszczęście, z którym młoda wdowa nie potrafi sama sobie poradzić. Pomaga jej Michał Funcia. Wójt Gradowa od lat jest wierny swej młodzieńczej miłości i korzystając z dobrych rad mądrej babci postanawia sprawdzić się w nowej roli. Jarek Pokora staje się ofiarą spisku, a przyszłość gradowskiej biblioteki znów jawi się pod znakiem zapytania. Na cmentarzu pojawia się ktoś, komu stara kościelna oddaje cenny sznur do opuszczania trumien. Czy Marcin odzyska miłość Lukrecji? Kto uwolni Julię od pecha? Jak potoczą się dalsze losy Jagody i Michała? I czy biblioteka przetrwa kolejne zawirowania, a pani Blanż zakończy wreszcie swą długoletnią misję?

Dara jest nastolatkiem z duszą przyrodnika i umysłem przyszłego naukowca. Jego imię w języku irlandzkim znaczy „dąb”. Spektrum autyzmu sprawiło, że od dziecka nie nadążał za światem pełnym hałasu i zmian. Dara odnajduje wolność wśród drzew i ptaków, promieni światła i brzęczenia na łące. Natura przynosi mu ukojenie, jest jego ucieczką i azylem. Z zachwytu nad nią organicznie wynika potrzeba dzielenia się jej pięknem i jej ochrony. Dara dokumentuje rok swojego życia, od wiosny do zimy, opisuje zachodzące zmiany - w domu, na dworze, we własnej głowie. Opowiada m.in. o gnębieniu w szkole i o wsparciu, jakim jest dla niego rodzina. Jego ojciec był i jest „naukowcem od morza, teraz od ochrony środowiska” i jedynym „niepasującym” elementem rodzinnej układanki - tym, na którym Dara wraz z autystycznymi siostrą, mamą i bratem polegają przy rozwiązywaniu zagadek nie tylko świata przyrody, lecz także świata ludzi.